Co druga osoba doświadcza dyskryminacji w pracy. Większość milczy

Dyskryminacja w miejscu pracy pozostaje powszechnym, choć często niewidocznym problemem. Jak wynika z najnowszego raportu Grupy T2S „Różnorodność bez barier – mit czy standard?”, przygotowanego w ramach kampanii #STOPRASIZMOWIWPRACY, niemal co druga osoba zetknęła się z nierównym traktowaniem, a ponad 60% było jego świadkami. Mimo to aż 72,5% przypadków nie jest zgłaszanych.

Choć 86,3% badanych uważa, że takie sytuacje powinny być zgłaszane, w praktyce dominuje tzw. kultura milczenia. Powody to m.in. brak zaufania do pracodawców, obawa przed konsekwencjami oraz przekonanie, że zgłoszenie nic nie zmieni.

Dyskryminacja coraz częściej „cicha” i trudna do uchwycenia

Współczesna dyskryminacja rzadko ma formę otwartego konfliktu. Coraz częściej przybiera subtelne formy – wykluczenia z zespołu, ignorowania, ograniczania możliwości rozwoju czy językowych uprzedzeń. To sprawia, że trudniej ją zauważyć i jeszcze trudniej skutecznie eliminować.

Z badania wynika, że:

• 50,9% wskazuje na wykluczenie z zespołu,
• 48,6% na ignorowanie,
• 47,6% na mobbing,
• 41% na nękanie,
• niemal co piąta osoba doświadczyła przemocy słownej.

Dodatkowo aż 56,9% respondentów zetknęło się z obraźliwymi określeniami wobec osób o innym kolorze skóry.

Narodowość główną przyczyną nierównego traktowania

Najczęściej wskazywanym powodem dyskryminacji jest narodowość (56,6%). Kolejne miejsca zajmują płeć, orientacja seksualna i status społeczny. Wyniki te odzwierciedlają zmieniający się rynek pracy, który staje się coraz bardziej różnorodny – ale nie zawsze idzie za tym realna równość.

Dyskryminacja najczęściej pojawia się w codziennych relacjach między pracownikami – wskazało na to 41,7% badanych, a ponad połowa zauważa ją zarówno w relacjach pracownik–pracownik, jak i pracownik–pracodawca.

Silne stereotypy mimo rosnącej otwartości

Aż 82,9% respondentów uważa, że w Polsce nadal oceniamy ludzi przez pryzmat stereotypów. Jednocześnie deklaratywna otwartość na różnorodność jest wysoka:

• 91% nie ma problemu ze współpracą z osobami innych narodowości,
• 80,1% uważa pracodawców za otwartych na zatrudnianie cudzoziemców.

To pokazuje wyraźną lukę między deklaracjami a codzienną praktyką.

Mobbing i nadużycia władzy nadal powszechne

Raport wskazuje, że najczęstsze przejawy mobbingu to:

• nadużywanie władzy przez przełożonych (74,5%),
• agresja słowna (69,3%),
• groźby wobec pracowników (61,8%),
• podważanie kompetencji i pozycji (58%).

Problemy te wpływają bezpośrednio na atmosferę pracy, poziom zaufania i efektywność organizacji.

Nierówności ze względu na płeć, wiek i niepełnosprawność

Dyskryminacja dotyczy także innych obszarów:

• 42,2% zetknęło się z dyskryminacją ze względu na płeć,
• 76,3% uważa, że powszechna jest dyskryminacja wiekowa,
• aż 97,7% wskazuje brak ofert pracy dla osób 50+ jako jej główną formę.

W przypadku osób z niepełnosprawnościami:

• 69,7% uważa, że nie mają równych szans na rynku pracy,
• tylko 37% badanych pracuje w organizacjach zatrudniających takie osoby,
• główne bariery to brak ofert pracy, niedostosowane miejsca pracy i brak programów wsparcia.

Największe obawy w zespołach wielokulturowych

W kontekście rosnącej różnorodności pracowników największe obawy budzą:

• bariery językowe (80,2%),
• różnice kulturowe (45,8%),
• brak wiedzy i zrozumienia (43,9%).

Co działa? Integracja i konkretne działania systemowe

Badani wskazują, że najskuteczniejsze sposoby ograniczania dyskryminacji to:

• integracja zespołów (64,1%),
• działania edukacyjne (61,8%),
• jasne zasady i kultura organizacyjna (56,1%),
• polityki antydyskryminacyjne (49,5%).

Kluczowe są także skuteczne mechanizmy zgłaszania naruszeń i realne konsekwencje dla sprawców.

Potrzebne zmiany systemowe

Wnioski z raportu są jednoznaczne: różnorodność stała się standardem na rynku pracy, ale bez realnego równouprawnienia jej potencjał nie zostanie wykorzystany. Eksperci podkreślają konieczność działań systemowych – zarówno po stronie firm, jak i ustawodawców.

Trwające prace nad zmianami w Kodeksie pracy mogą wzmocnić ochronę pracowników, rozszerzyć definicję dyskryminacji i zwiększyć odpowiedzialność pracodawców.

– Zmiany w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji powinny następować systemowo, a w ich wdrażanie powinni być bardziej zaangażowani rządzący, nie tylko społeczeństwo. Tak się składa, że  publikacja wyników naszego raportu zbiegła się w czasie z pracami Sejmu nad zmianą przepisów kodeksu pracy dotyczących dyskryminacji. Nowe regulacje przewidują m.in. szersze definicje dyskryminacji, większą odpowiedzialność pracodawców oraz ułatwienia dla pracowników w  dochodzeniu swoich praw – uważa Renata Wozba, prezes Zarządu Grupy T2S i członek Komisji Pracy i Polityki Migracyjnej Business Centre Club.

Dyskryminacja w pracy przestaje być wyłącznie problemem etycznym – staje się wyzwaniem biznesowym. Organizacje, które nie potrafią jej skutecznie przeciwdziałać, ryzykują nie tylko utratę zaufania pracowników, ale także swojej konkurencyjności.

O badaniu:
Raport „Różnorodność bez barier – mit czy standard?” został opracowany przez Grupę T2S na podstawie badania przeprowadzonego w okresie od października 2025 do stycznia 2026 roku wśród 340 respondentów, w tym 165 cudzoziemców pracujących w Polsce.

Cały raport jest dostępny do pobrania tutaj: